Nieuws

TU Twente en Kreta: energiecoöperaties succesvol met energiebesparing

14 mei 2018

Duurzame energiecoöperaties wekken niet alleen duurzame energie op, ze blijken ook een heel geschikte partij om succes te boeken met energiebesparing. Volgens onderzoek van de Technische Universiteiten van Twente en Kreta zijn juist duurzame energiecoöperaties een hele goede partij om energiebesparing te organiseren en te stimuleren.

Zeven goede redenen
In een onderzoek dat gehouden is in het kader van het REScoop Plus project worden daar zeven goede redenen voor gegeven.

  • Duurzame energiecoöperaties werken bijna altijd op lokaal niveau, dicht bij de burgers.
  • Energiecoöperaties blijken vaak de juiste capaciteit en menskracht te hebben om energiebesparing te stimuleren.
  • Duurzame energiecoöperaties hebben over het algemeen een heel goed sociaal netwerk waarbinnen ze hun activiteiten kunnen delen met andere lokale spelers
  • Energiecoöperaties kunnen gemakkelijk de gemeenschap informeren over het belang van energiebesparing met zichtbare pilotprojecten in bijvoorbeeld scholen, bibliotheken of het gemeentehuis.
  • Binnen de coöperatie is energiebesparing vaak de sociale norm.
  • Duurzame energiecoöperaties worden vaak als zeer betrouwbare partij gezien
  • En tenslotte, wanneer de duurzame energie die wordt opgewekt direct aan de eigen leden geleverd wordt, zorgt energiebesparing ervoor dat er meer energie overblijft voor nog meer leden.

Drie goede voorbeelden

In het onderzoek worden drie concrete voorbeelden gegeven van energiecoöperaties die opvallend veel energiebesparing onder hun leden laten zien.

The package solution

Het eerste voorbeeld betreft de coöperatieve wijkverwarming in de Deense gemeente Hvidovre. Op drie locaties in deze gemeente werd de wijkverwarming uitgebreid. In Denemarken wordt de aansluiting op een warmtenet gerekend als energie besparende maatregel. Ten opzichte van een woning die op olie wordt gestookt wordt gemiddeld een besparing van 12000 kWh gerealiseerd. Om nieuwe leden te werven voor de wijkverwarming heeft EBO Consult een aanpak bedacht: de zogenaamde ‘Package Solution’, de pakketoplossing.

Persoonlijk contact
Alle belangstellenden werden persoonlijk bezocht door de aannemer en de accountmanager van de coöperatie. Deze aanpak is sterk gericht op ontzorging en het zo gemakkelijk mogelijk maken voor nieuwe leden om over te stappen van hun huidige verwarmingssysteem naar de wijkverwarming.

Vier eenvoudige acties
Nieuwe klanten hoefden slechts vier acties te ondernemen: 1) een contract tekenen; 2) afspraken maken over de installatie van de wijkverwarming met de aannemer en de accountmanager; 3 en 4) twee keer hun huis openstellen door thuis te blijven, of de sleutels over te dragen aan de servicemonteurs. De rest werd verzorgd door de coöperatie.

Gratis technische ondersteuning
Na de installatie kregen de leden gratis technische ondersteuning aangeboden om energie te besparen. Omdat ze lid zijn van de coöperatie, is het in hun belang om de verwarming te verlagen, omdat iedereen binnen de coöperatie hiervan profiteert. Alle winsten gemaakt op de stadsverwarming gaan immers naar de leden en worden verrekend met hun energierekening.

Nieuwe leden van de wijkverwarming laten een energiebesparing zien van 16 procent. Leden die gebruik maken van de gratis technische ondersteuning zelfs 20 procent.

Dr. Watt

Het tweede voorbeeld is het trainingsprogramma Dr. Watt van de Franse duurzame energiecoöperatie Enercoop.

Opleidingsprogramma
Dr. Watt is een opleidingsprogramma om mensen te helpen met het maken van een zelfdiagnose van hun elektriciteitsverbruik. Het doel is om te helpen het energieverbruik te verlagen met behoud van hetzelfde comfortniveau. De software van Dr. Watt biedt op maat gemaakte adviezen aan. De trainingssessies bestaan uit drie stappen:

(a) training met een energiedeskundige;
(b) de zelfdiagnose met de zogenaamde 'Watt-meter' voor alle elektrische huishoudtoestellenen
(c) een 'feedbackbijeenkomst' waarin een expert de verzamelde gegevens analyseert en waarbij in groepsverband ervaringen worden gedeeld.

In een later stadium wordt dit online beschikbaar gemaakt via het 'Dr. Watt 'softwareplatform. Enercoop steek veel energie in bewustwording via nieuwsbrieven en social media.

Potentiële besparing
De coöperatie is sinds 2013 actief met de Dr. Watt-tool. De deelnemers meldden een gemiddelde potentiële besparing van 40 procent van alle elektriciteitsverbruik van huishoudelijke apparaten Hierbij is elektriciteit voor koken, verwarming en warm water niet meegerekend

Lochem energie

Het derde voorbeeld speelt in Nederland bij coöperatie LochemEnergie.

Verschillende activiteiten
LochemEnergie produceert en verkoopt lokaal geproduceerde energie uit vier zonneparken in de gemeente Lochem. Daarnaast werkt de coöperatie onder meer aan zonne-energieprojecten op scholen, een lokaal zwembad en een windenergieproject. Verder richten ze zich op energiebesparing. Dit doen ze op veel verschillende manieren. Ze hebben niet een standaard aanpak, maar verschillende activiteiten zoals buurtbijeenkomsten, workshops, excursies, informatieverstrekking over zonnepanelen, nieuwsbrieven, enzovoort.

Veel vrijwilligers
Binnen de coöperatie zijn heel veel vrijwilligers actief, mede daardoor is de coöperatie sterk in het koppelen van hun activiteiten aan andere lokale partijen en het sociale netwerk. Hierdoor zijn niet alleen de leden van LochemEnergie bewust bezig met energiegebruik, maar inspireren ze ook veel andere bewoners van de gemeente.

Meer dan gemiddeld
De helft van de leden heeft laten weten dat ze bezig zijn met duurzame energieopwek, met steun van LochemEnergie. Actieve leden hebben hun energieverbruik met meer dan 20 procent verlaagd over een periode van vijf jaar. Dit is hoger dan het gemiddelde in Nederland in deze periode. Besparingen werden meestal behaald door minder gasverbruik. De energiebesparing bij elektriciteitsverbruik was lager.

In het REScoop Plus-project worden allerlei methodes onderzocht waarmee coöperaties samen met hun leden energie kunnen gaan besparen. De beste manieren worden daaruit gepikt en die delen de deelnemers weer met elkaar en met hun achterban. Het doel van REScoop Plus is dat energiecoöperaties energiebesparing oppakken als nieuwe hoofdactiviteit, naast de productie en levering van duurzame energie.

Vindt u REScoop plus ook zo'n prachtig initiatief? Stem dan op REScoop plus voor de The EU Sustainable Energy Awards http://eusew.eu/awards-public-vote

BRONNEN
Alle (technische) informatie over de wijkverwarming van Thermo Bello is te vinden op http://www.thermobello.nl/.
Informatie over SEV is te vinden op http://www.sev.bz.it/de/südtiroler-energieverband/1-0.html 
Meer info over de Deense wijkverwarming hier: https://www.ebo.dk/index.php/en/
Alle presentaties over de wijkverwarmingen in Denemarken, Tirol en Culemborg en over verschillende energiebesparingstools staan op https://www.duurzameenergie.org/wat-doet-ode-decentraal/publicaties

Het onderzoek naar het succes van coöperaties bij energiebesparing:
Exploring energy saving policy measures by renewable energy supplying cooperatives (REScoops) door Frans Coenen, University of Twente Faculty of Behavioural, Management and Social Sciences (BMS) Thomas Hoppe, Delft University of Technology, Faculty of Technology,Policy and Management en Georgios Chalkiadakis, Charilaos Akasiadis & Theocharis Tsoutsos School of Environmental Engineering Technical University of Crete